Müteahhit karnesi nedir? Gruplar, sorgulama ve kentsel dönüşümde neden önemli?

Kentsel dönüşüme karar veren bir apartmanda ilk ciddi tartışma çoğu zaman müteahhit seçiminde çıkar. Teklifler masaya gelir, daire metrekareleri ve kira yardımları karşılaştırılır. Ama bir soru sık sık atlanır: Bu müteahhidin karnesi bu binayı yapmaya yetiyor mu?

"Müteahhit karnesi" halk arasında kullanılan bir ifade. Resmi karşılığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın verdiği yapı müteahhitliği yetki belge numarası ve bu numaraya bağlı yetki belge grubu. Ruhsata tabi bir yapıyı yüklenici olarak üstlenecek herkesin bu numarayı alması gerekiyor. 2019'dan bu yana numaraya bağlı bir de grup var ve bu grup, müteahhidin hangi büyüklükte işe girebileceğini belirliyor.

Bu yazıda karnenin ne olduğunu, grupların ne işe yaradığını, hangi grupla neler yapılabileceğini ve kentsel dönüşümde kat maliki olarak neye bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Müteahhit karnesinin yasal dayanağı

Düzenleme, 3194 sayılı İmar Kanunu'na dayanan ve 2 Mart 2019 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan "Yapı Müteahhitlerinin Sınıflandırılması ve Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelik" ile geldi. Yönetmelik o tarihten bu yana birkaç kez değişti. 27 Ocak 2026 tarihli değişiklikle, sahte ya da yanıltıcı belgeyle alınan bir grupta üstlenilen işlerden doğan iş deneyim belgelerinin artık kullanılamayacağı hükme bağlandı. Geçiş dönemine ait bazı hükümlerin süresi de 31 Aralık 2026'ya uzatıldı.

Sistemin amacı basit: Daha önce bir vergi levhası ve oda kaydıyla herkes müteahhit olabiliyordu. Deneyimi olmayan firmaların büyük projelere girip işi yarım bırakması, deprem sonrası tartışmalarda da sık gündeme gelen bir sorundu. Gruplandırma, firmanın geçmişte bitirdiği işlerle bugün alabileceği iş arasında bağ kuruyor.

Yetki belge numarası ve yetki belge grubu farkı

İkisi birbirine karıştırılıyor, o yüzden ayırmakta fayda var.

Yetki belge numarası (YBN), müteahhidin sisteme kayıtlı olduğunu gösteren kimlik numarasıdır. Numarası olmayan bir kişi ya da şirket, yapı ruhsatına yüklenici olarak yazılamaz.

Yetki belge grubu ise bu numaranın "seviyesi"dir. Firmanın hangi grupta olduğu, belgelendirebildiği iş deneyimine göre belirlenir ve üstlenebileceği tek bir işin azami yaklaşık maliyetini sınırlar. Karne denirken çoğu zaman kastedilen budur.

Müteahhit grupları: A'dan H'ye

Yönetmelik müteahhitleri A, B, B1, C, C1, D, D1, E, E1, F, F1, G, G1 ve H gruplarına ayırıyor. A en üst gruptur ve üstlenilebilecek iş tutarında sınır yoktur. Aşağıya inildikçe hem istenen iş deneyimi tutarı hem de alınabilecek işin büyüklüğü azalır. B1, C1 gibi "1" ekli alt grupların şartları yönetmelikte ayrıca tanımlanmıştır ve ana gruba yakın, ama ondan farklı koşullarla verilir.

Grup sınırlarını belirleyen tutarlar sabit değildir. Bakanlık bu tutarları her yıl yeniden ilan eder, bu yüzden geçen yılın tablosuyla bu yılın tablosu aynı değildir. Güncel tutarlar için Bakanlığın ve il müdürlüklerinin yayımladığı yıllık tabloya bakmak gerekir. İnternette dolaşan eski tablolar sizi yanıltabilir.

Gruplar kabaca üç kademede düşünülebilir:

Müteahhit yetki belge grupları: üst kademe A, B, B1, C, C1; orta kademe D, D1, E, E1, F, F1; giriş kademesi G, G1, H. Yapı yaklaşık maliyeti, inşaat alanı ile yapı sınıfının birim maliyetinin çarpımıd
KademeGruplarKimler içinPratikte ne tür işler
ÜstA, B, B1, C, C1Uzun yıllardır büyük ölçekli proje bitirmiş firmalarBüyük siteler, çok bloklu konut projeleri, yüksek katlı yapılar, büyük ticari binalar
OrtaD, D1, E, E1, F, F1Birkaç apartman ya da orta ölçekli proje tamamlamış firmalarTek ya da birkaç bloklu apartmanlar, orta büyüklükte kentsel dönüşüm projeleri
GirişG, G1, HAz deneyimli ya da yeni kurulmuş firmalarKüçük apartmanlar, müstakil yapılar, düşük maliyetli işler

H grubu: Yeni başlayanların karnesi

H grubu, iş deneyimi şartı aranmadan verilen en alt gruptur. Yeni kurulmuş bir şirket ya da ilk kez müteahhitlik yapacak bir kişi bu grupla başlar. H grubundaki bir müteahhidin üstlenebileceği işin yaklaşık maliyeti sınırlıdır. Bu sınır da her yıl güncellenir.

Kentsel dönüşüm açısından önemli nokta şu: H grubuyla genelde küçük ölçekli bir yapı yapılabilir. Dört katlı, sekiz daireli eski bir apartmanın yerine daha büyük bir bina yapılacaksa, H grubundaki bir firma çoğu durumda yetersiz kalır. Firma bu durumda ya ruhsat alamaz ya da belgesi yeten başka bir firmayla ortak girişim kurmak zorunda kalır.

Grup nasıl belirlenir? İş deneyim belgesi

Bir müteahhidin grubu, başvurduğu tarihte belgeleyebildiği iş deneyimine göre belirlenir. İş deneyimi temelde şu yollarla gösterilir:

  • Müteahhidin yüklenici olarak tamamladığı ve yapı kullanma izin belgesi (iskân) alınmış işler. Bu işlerin yaklaşık maliyeti, yönetmelikte tarif edilen yöntemle bugünün fiyatlarına güncellenerek hesaba katılır.
  • İnşaat mühendisi ya da mimar olan ortakların diplomasına dayanan deneyim. Mezuniyetten sonra geçen süreye göre bir deneyim tutarı hesaplanabilir, ancak bunun ortaklık oranı gibi şartları vardır.
  • Kamu ihalelerinden alınmış iş bitirme belgeleri gibi, yönetmeliğin kabul ettiği diğer belgeler.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta iskân şartıdır. Yapılmış ama iskânı alınmamış bir bina, müteahhidin iş deneyimine sayılmaz. Bir firmanın "Biz yirmi bina yaptık" demesiyle karnesinde yirmi binanın görünmesi farklı şeylerdir.

Hangi grupla hangi iş yapılabilir? Örneklerle

Müteahhidin bir işi alıp alamayacağını, o işin yapı yaklaşık maliyeti belirler. Bu maliyet şöyle hesaplanır:

Yapı yaklaşık maliyeti = Toplam inşaat alanı (m²) × Yapının sınıfına ait birim maliyet

Birim maliyetler Bakanlığın her yıl yayımladığı "Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri" tebliğinde yer alır. Konut projeleri genelde III. ve IV. sınıf yapılara girer ve bina büyüdükçe, yükseldikçe sınıf da yükselir.

Aşağıdaki örneklerde rakamlar anlatımı kolaylaştırmak için yuvarlanmış varsayımlardır. Gerçek hesabı yaparken o yılın tebliğindeki birim maliyetleri ve grup tablosunu kullanmanız gerekir.

Örnek 1: 8 daireli eski apartman, küçük bir dönüşüm

Eski bina 4 katlı ve 8 daireli. Yeni projede yaklaşık 1.200 m² inşaat alanı çıkıyor. Yapı yaklaşık maliyeti, birim maliyetle çarpıldığında alt gruplardan birinin sınırına yakın bir tutara denk geliyor.

Bu ölçekte bir iş için G veya F grubu bir müteahhit genellikle yeterli olur. H grubundaki bir firmanın sınırı ise çoğu durumda bu büyüklüğün altında kalır. Teklif veren firma H grubundaysa, belediye ruhsat aşamasında grubun bu işe yetmediğini tespit eder.

Örnek 2: 24 daireli, otoparklı yeni bina

İki eski parsel tevhit edilmiş, yerine bodrumda otoparkı olan, 24 daireli ve yaklaşık 4.000 m² inşaat alanlı bir bina yapılacak. Burada yapı sınıfı da yükselebilir, maliyet ciddi biçimde artar.

Bu işte E veya D grubu bir müteahhit aramak gerekir. F ya da G grubundaki bir firma ancak üst gruptan bir firmayla ortak girişim kurarsa projeye girebilir.

Örnek 3: Ada bazında çok bloklu dönüşüm

Bir adadaki birkaç eski bina birlikte dönüşüme giriyor ve 150 dairelik, birkaç bloktan oluşan bir site planlanıyor. Toplam inşaat alanı on binlerce metrekareye çıkıyor.

Bu ölçekteki bir projede genelde C ve üstü gruplar söz konusu olur. Proje etaplara bölünse bile her etabın ruhsatında yüklenicinin grubunun o etabın maliyetine yetmesi gerekir.

Ortak girişim: Karneleri birleştirmek mümkün mü?

Evet. Yönetmelik, birden fazla müteahhidin ortak girişim (iş ortaklığı) kurarak bir işi birlikte üstlenmesine izin verir. Bu durumda ortakların belge grupları, yönetmelikteki kurallara göre birlikte değerlendirilir. Bakanlığın il müdürlükleri bu hesap için ortak girişim tabloları yayımlar.

Kat malikleri için pratik sonucu şu: Sevdiğiniz, güvendiğiniz küçük bir firmanın grubu yetmiyorsa, bu firma daha büyük bir firmayla ortak girişim kurarak projeye girebilir. Böyle bir teklif geldiğinde, sözleşmeyi hangi firmayla imzaladığınızı ve sorumluluğun ortaklar arasında nasıl paylaşıldığını açıkça yazdırmanız gerekir.

Müteahhit karnesi nasıl sorgulanır?

Bir müteahhidin yetki belge numarasının geçerli olup olmadığını ve hangi grupta olduğunu Bakanlığın e-Devlet üzerindeki yapı müteahhidi sorgulama hizmetinden öğrenebilirsiniz. Sorgulama genellikle firmanın vergi numarası ya da yetki belge numarasıyla yapılır.

Sorgu sonucunda özellikle şunlara bakın:

  • Yetki belge numarasının aktif olup olmadığı. Askıya alınmış ya da iptal edilmiş belgeler sorunlu bir geçmişe işaret edebilir.
  • Belge grubunun, yapılacak binanın yaklaşık maliyetine yetip yetmediği.
  • Firmanın unvanının, sözleşmeyi imzalayacak şirketin unvanıyla aynı olup olmadığı. Grup başka bir şirkete, sözleşme başka bir şirkete ait olabilir.

Kentsel dönüşümde müteahhit seçerken karneyi nasıl kullanmalısınız?

Teklif toplamaya geçmeden önce binanızın riskli yapı tespitinin yapılmış ve kat maliklerinin kararının alınmış olması işleri hızlandırır. Teklif toplamaya başladığınızda müteahhitten ilk aşamada yetki belge numarasını ve grubunu yazılı olarak isteyin. Ciddi firmalar bunu saklamaz.

Mimari avan proje ya da kabaca bir metrekare tahmini elinizdeyse, yapı yaklaşık maliyetini kendiniz kaba olarak hesaplayıp firmanın grubuyla karşılaştırabilirsiniz. Grup yetmiyorsa, bu firmanın işi tek başına alması mümkün değildir. Ruhsat başvurusunda belediye bu kontrolü zaten yapar, ama bunu sözleşmeyi imzaladıktan aylar sonra öğrenmek, apartmanda ciddi zaman ve güven kaybı yaratır.

Karneyi tek kriter olarak da görmeyin. Grup, firmanın geçmişte ne kadar büyüklükte iş bitirdiğini gösterir. İşçiliğin kalitesini, teslim tarihlerine uyup uymadığını ya da mali gücünü tek başına göstermez. Firmanın daha önce bitirdiği binaları gezmek, oralarda oturanlarla konuşmak ve iskân alınmış projelerin listesini istemek hâlâ en güvenilir kontrollerdir.

Kat karşılığı inşaat sözleşmesine de mutlaka şunları yazdırın:

  • Yüklenicinin tam unvanı, vergi numarası ve yetki belge numarası
  • Ortak girişim varsa her ortağın unvanı ve sorumluluk payı
  • Belgenin askıya alınması ya da iptali halinde ne olacağı (fesih hakkı, teminat gibi)

Sık sorulan sorular

Müteahhit karnesi olmadan bina yapılabilir mi?

Ruhsat gerektiren bir yapıda yüklenici olarak çalışacak kişi ya da şirketin yetki belge numarası olması gerekir. Numarası olmayan biri ruhsata müteahhit olarak yazılamaz.

H grubu müteahhit kentsel dönüşüm yapabilir mi?

Yapabilir, ama yalnızca grubunun izin verdiği maliyete kadar olan işleri tek başına üstlenebilir. Çok daireli ya da otoparklı büyük bir projede H grubu çoğu zaman yetmez. Bu durumda üst gruptan bir firmayla ortak girişim kurması gerekir.

Müteahhit grubu her yıl değişir mi?

Grup sınırlarını belirleyen tutarlar her yıl güncellenir. Firmanın grubu da yeni bitirdiği ve iskân aldığı işlerle yükselebilir. Bu yüzden bir yıl önce bakılan grup bilgisini sözleşme öncesinde yeniden kontrol etmekte fayda var.

Müteahhidin grubunu nereden öğrenebilirim?

E-Devlet üzerindeki yapı müteahhidi sorgulama hizmetinden, vergi numarası veya yetki belge numarasıyla sorgulayabilirsiniz. İl müdürlüklerine başvurarak da bilgi alabilirsiniz.

Grup yüksekse müteahhit güvenilir midir?

Yüksek grup, firmanın büyük işleri tamamlayıp iskân aldığını gösterir. Ama kalite, teslim süresi ve finansal durum hakkında tek başına bilgi vermez. Grubu bir eleme kriteri olarak kullanın, son kararı firmanın bitirdiği projelere ve referanslarına bakarak verin.


Ortak Payda Kentsel Dönüşüm olarak, apartmanınız için müteahhit tekliflerini değerlendirirken yetki belgesi kontrolünden sözleşme maddelerine kadar her adımda yanınızdayız. Elinizdeki teklifleri birlikte incelemek için ön değerlendirme başvurusu bırakabilir ya da bizimle iletişime geçebilirsiniz.